توسکا

جمعی از کارشناسان امور جنگل با اشاره اینکه ‪ ۹درصد حجم چوب جنگل‌های شمال از درخت توسکا تشکیل می‌شود، می‌گویند: این گونه ارزشمند هنوزدر بین گونه‌های دیگر جنگل‌های شمال هنوز ناشناخته مانده است

این کارشناسان گفتند: این گونه تند رشد و رطوبت پسند در جنگل‌های شمال، در دونوع ییلاقی و قشلاقی دیده می‌شود واز پرکاربردترین درختان برای خشکاندن زمین‌های باتلاقی است.

توسکا در مقایسه با دیگر درختان جنگل‌های خزری ، عمرکوتاهی دارد و بیش از ‪ صدسال عمر نمی‌کند و منتهای رشد آن در50 سالگی است



 

 

 

 

 

بقیه در ادامه ی مطلب....


یکی از کارشناسان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در این‌باره گفت : توسکا برای حفظ اکوسیستم مناطق ماندابی و زهکشی خاک، گونه‌ای ارزشمند و مهم است.

" این درخت نورپسند، طالب خاک مرطوب و تاحدی غنی است ولی رطوبت خاک برایش مهم‌تر است و حتی در زمین‌های ماسه‌ای کنار دریا نیز می‌روید.

 قدرت جذب آب در توسکا زیاد است و مانند گونه اوکالیپتوس، یکی از مصارف آن ، کم کردن آب در زمین‌های بسیار مرطوب و پرآب است.

 توسکااغلب در کنار رودخانه‌ها وجاده‌های جنگلی دیده می‌شود و در داخل جنگل ، کمتر مشاهده می‌گردد.

 برگ این درخت ، مطلوب دام نیست و به دلیل داشتن ماده‌ای روغنی، خاک اطراف درخت را برای رویش نهال توسکا، نامساعد می‌کند.

 توسکاآفت و بیماری فراگیر و مهمی ندارد و فقط لارو نوعی حشره برگ خوار، مناطق محدودی را آلوده می‌کند و در نتیجه برگ این درخت به شکل توری درمی‌آید.

جنگل نشینان از چوب آن برای ساختمان‌سازی و نظایر آن استفاده نمی‌کنند زیرا ترد و شکننده است ولی به دلیل نقش و نگارهای زیبا، برای روکش‌سازی مناسب است.

 این درخت دو پایه و اغلب با گونه "پلت" که سرشت بوم شناختی مشابهی با آن دارد، در دره‌ها و مناطق مرطوب، به صورت گونه همراه دیگر درختان دیده می‌شود.

 توسکا اولین درخت جنگل‌های شمال است که در فصل رویش ، برگ درمی‌آورد و آخرین گونه‌ای است که خزان می‌کند.

یکی از کارشناسان صنایع چوب سازمان جنگل‌ها ، مراتع و آبخیزداری کشور درباره ویژگی‌های چوب توسکا میگوید: چوب این درخت به رنگ کرم مایل به قرمز و گاهی دارای لکه‌های مغزی قهوه‌ای است.

" چوب توسکا، نرم یا نیمه سخت، سبک و کار با آن آسان است و به خوبی پرداخت می‌شود و رنگ می‌پذیرد.

 قابلیت برش، نگهداری میخ و پیچ ، چسب پذیری و رنگ کاری در این چوب بالا است.

 بااین که چوب توسکا در کل، کم‌دوام است ، مقاومت زیادی در آب دارد و از این رو در ساخت قایق و بناهای آبی کاربرد دارد.

 در ایران از چوب این درخت برای جعبه‌سازی و در نجاری اغلب برای توکاری و همچنین در صنایع روکش و تخت لایه- ساز استفاده می‌شود.

 این چوب در مقطع عرضی ، بافتی همگن و " راست تار" دارد و جزو چوب‌های پراکنده آوند و بدون " درون چوب" مشخص است.

 دوایر سالیانه این درخت ، پهن و مشخص و تاحدودی موج‌دار است ولی در برش طولی، چندان مشخص نیستند.

 از چوب درخت توسکا در صنایع نئوپان و فیبر و کاغذسازی نیز استفاده می‌شود.

"میثم میارعباسی" کارشناس ارشد جنگلداری دراین‌باره گفت : جنس توسکا دارای ۳۵گونه است که فقط دو گونه آن به نام‌های توسکای ییلاقی و توسکای قشلاقی در ایران انتشار دارد.

وی افزود: توسکای قشلاقی مختص جنگل‌های شمال است و بیشتر در قسمت جلگه‌ای و کم ارتفاع، از جمله حاشیه رودخانه‌ها و مزارع و مناطق نیمه باتلاقی و ساحلی می‌روید.

میارعباسی گفت: در بیشتر پلاژها ازتوسکا برای سایبان استفاده می‌شود و در جنگل‌های شمال، رودخانه‌ای را نمی‌توان یافت که درکنارآن درخت توسکا نباشد.

این کارشناس ارشد جنگلداری اظهارداشت: توسکا گونه‌ای است وابسته به آب و خاک که با محیطهای مختلف سازگار می‌شود و در حدود هشت هزار و ۳۰۰سال پیش از اروپا و قفقاز وارد جنگل‌های شمال ایران شد.

وی گفت: این گونه در بیشتر جوامع گیاهی به صورت درخت همراه دیده می‌شود و باگونه‌هایی نظیر شمشاد، راش ، ملج ، خرمندی ، سفید پلت و حتی ون تشکیل جامعه می‌دهد.

میارعباسی تاکید کرد : همزیستی با اکتینومیست‌های تثبیت‌کننده نیتروژن، این درخت را به یک گونه حاصلخیزکننده خاک تبدیل کرده است و می‌توان در جنگل‌کاری‌های آمیخته از فواید این همزیستی برای افزایش‌ابعاد درختان همراه آن سود جست.

وی ادامه داد:این گونه با دامنه بردباری بوم شناختی گسترده،درمناطقی که خاک معدنی مناسب و رطوبت کافی وجود داشته و یا خاک ، به هم خورده باشد ، به سرعت مستقر می‌شود و گونه پیشاهنگ در توالی اکوسیستم جنگل محسوب می‌شود.

این کارشناس ارشد جنگلداری افزود: باتوجه به سرشت این گونه ، می‌توان آن را در اطراف رودخانه‌ها کاشت که باعث تثبیت خاک کنار رودخانه‌ها و در نهایت رفع کمبودهای موجود در تامین چوب می‌شود.

به گفته میارعباسی از توسکا می‌توان برای زهکشی مناطق آبرفتی و جلوگیری از فرسایش آبی منطقه مورد نظر استفاده کرد.

وی افزود: چوب خشک توسکا، بهترین هیزم است و پوست آن در دباغی کاربرد دارد.

در جنگل‌های ۱/۸میلیون هکتاری شمال ۹۰گونه درختی و ۲۱۱گونه درختچه‌ای شناسایی شده است

راش

راش درختی است بلند قامت که ارتفاع آن تا 35متر می رسد. این درخت در ارتفاع 600 تا 2200 متر از سطح دریا در جنگلهای شمال ایران از آستارا تا گرگان رویش دارد. بومی آسیای میانه( ایران و قفقاز ) و دارای تنه ای صاف وسیلندریک بوده و چوب آن صنعتی که در صنایع چوبی مصرف بسیار دارد. گیاهی است یک پایه و دارای گلهای نر و ماده و میوه آن فندقه هرمی مثلث القاعده است. زادآوری آن طبیعی و با بذر افشانی خود درخت انجام می گیرد. نهالها پس از استقرار در زیر سایه و پناه درختان مادری به مرور زمان رشد و نمو می نمایند. پس از اینکه نهال راش به ارتفاع مورد نظر رسید و دیگر نیازی به نور نداشته باشد بایستی پایه های مادری که از نور دهی به نهالها جلوگیری می نمایند،حذف گردد. این درخت هر پنج سال یکبار بذر فراوان تولید میکند . مصارف چوبی درخت راش علاوه بر مصارف عمومی و تجاری دارای مصارف روستایی بسیار است. در صنایع چوبی از تنه های خوب و سیلندریک آن جهت تولید روکش چوبی استفاده می گردد و در روستاها از چوب آن برای ساختن در و پنجره و تیر و ستون و چهارپایه های محلی وکفشهای چوبی (کتل) و گهواره و پاوره های محلی در قدیم استفاده می نمودند.
در فرهنگ حاشیه نشینان دریای خزر درخت راش خزری یا هیرکانی بنامهای محلی مرس،راج ،آلاش ، قزل گز ،‌قزل آقاج معروف می باشد.
این درخت دارای گونه های مختلفی است که در جنگلهای شمال کشور ایران گونه هیرکانی یا خزری آن رویش داشته ونام لاتین آن ORIENTALIS و FAGUS ( فاگوس، اوریانتالیس ) می باشد.به دلیل حمایت از بقاء و تداوم حیات درختان راش به طور کلی راشستانهای جنگلهای گیلان مورد حفاظت دقیق قرار می گیرد و بهره برداری از این درخت عزیز بصورت تک گزینی و با شیوه های علمی و کاملاً نوین جهان طوری صورت میگیرد که صد در صد متضمن استقرار و بقاء و تداوم حیات آن می باشد.

ملچ

مَلَچ (نام علمی: Ulmus glabra) نام گونه‌ای درخت جنگلی است.

چوب ملچ به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز است و گاهی اوقات رگه‌های سبز رنگی در آن دیده می‌شود. چوبی درشت‌بافت، نیمه‌سخت و نیمه‌سنگین، نسبتاً بادوام و در برابر ضربه بادوام و نسبت به خمش مقاوم است. از این چوب بیشتر در ساختمانهای چوبی، ساخت مبلمان، روکش، قایق سازی، وسایل ورزشی، در و پنجره و تخته لائی استفاده می‌‌شود.

بلوط

کلمه بلوط را می‌توان به صورت عمومی در مورد صدها گونه درخت از رده Quercus بکار برد. این رده ، بومی نیمکره شمالی است که شامل گونه‌های برگریز و همیشه سبز می‌باشد که از نواحی سردسیر تا گرمسیری آسیا و آمریکا گسترش دارند. درخت بلوط ، درختی آشنا و تنومند است که برگ‌هایش در زمستان می‌ریزد و طول آن تا چهل متر می‌رسد و شاخ و برگ‌های آن دورا دور تنه‌ درخت را که پوستی صاف و خاکستری رنگ دارد و با گذشت سالیان شکافهایی بر می‌دارد، می‌پوشانند. برگ‌های دوک مانند آن در هر طرف 3 تا 7 لوب دارند و گل‌های شاتوتی در کنار آنها ظاهر می‌شوند. در فصل پاییز گل‌های بارور درخت ماده ، میوه‌های بلوط به رنگ قهوه‌ای مایل به سبز را تولید می‌کنند.




بلوطها درختانی هستند دارای شکل توپر ، حجیم و گسترده با تاجی گنبدی شکل و برگهای موج‌دار در لبه و همچنین میوه‌هایی ایجاد می‌کنند که درون یک محفظه فنجان مانند قرار دارند. بلوط یک بخش اساسی از نواحی روستایی ما در غرب کشور است که به صورت درخت و درختچه وجود دارد. برگهای کنگره‌دار بلوط ممکن است بیضی شکل یا کشیده و باریک باشند و یا در پاییز به ارغوانی روشن بگرایند. این درختان دارای تنه‌ای بزرگ و برگهایی که برای تصفیه هوا و سایه افکنی ارزش بسیاری دارند و البته مناسب برای خاکهای کم عمق نیستند.


گونه‌های بومی

Quercus.castaneifera درجنگلهای شمال ، Quercus.sessilifolia بلوط کوهی مخصوص نواحی مرتفع جنگل ، Quercus.macranthera بلوط آذری مخصوص نقاط بسیار بلند ، Quercus.atropatana گز و مازو ، بلوط جنگلی در نقاط نیمه مرطوب. Quercus.persica مازوی گزانگبین در نقاط خشک.

زیستگاه طبیعی

درخت بلوط در خاک پر رس مرطوب رشد می‌کند، ولی خاک‌های شنی را نیز تحمل می‌نماید. این درخت در مناطق جنگلی و پست یافت می‌شود. بلوط سفید یک گیاه بومی آمریکای شمالی است که از آن استفاده‌های دارویی می‌شود.

هرس

هرس گونه‌های خزان کننده در آذر ماه و گونه‌های همیشه سبز در فروردین انجام می‌گیرد.

تکثیر

بوسیله کشت بذر بطور معمول انجام می‌پذیرد. دو گروه بلوط موجود است: گروه بلوطهای سیاه (که میوه‌ها در سال دوم می‌رسند) و گروه بلوطهای سفید (که میوه‌ها در همان سال اول می‌رسند). بذر گروه بلوطهای سفید یا بدون دوره استراحت یا دوره استراحت کوتاه بوده و به جز چند اسثتناء به محض رسیدن در پاییز قابل کشت هستند. بذر گروه بلوطهای سیاه دارای دوره رشد جنینی بوده و نیاز به استراتیفیه شدن (0 تا 2 درجه سانتیگراد) برای یک تا سه ماه دارند. میوه‌ها اغلب مورد حمله سر خرطومی (مخصوصا در انبار) قرار می‌گیرند. فرو بردن میوه ها در آب ْ49 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه از میزان خسارت آفت بسیار خواهد کاست.